از غذاهای گیلانی چه می دانید(170 غذای محلی گیلان به عنوان استان برتر کشور و انتخاب از سوی یونسکو برای شهر خلاق غذا)

جشنواره غذاهای گیلانی در خلاق‌ترین شهر خوراکی‌ها

اخیرا جشنواره آشپزی غذاهای گیلانی در رشت برگزار شده است. اخیرا یونسکو پیشنهاد داده است رشت به عنوان “شهر خلاق غذا” ثبت شود. بیش از ۱۷۰ غذای محلی در گیلان پخته می‌شود که از این نظر در ایران در رتبه نخست قرار دارد.

در روزهای اخیر “جشنواره آشپزی غذاهای گیلانی” در جوار عمارت کلاه فرنگی شهر رشت برگزار شده است.

در همین زمینه خبرگزاری “میراث فرهنگی” گزارش داده که دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو پیشنهاد داده است
تا شهر رشت به عنوان “شهر خلاق غذا” در یونسکو ثبت شود.

بیش از ۱۷۰ غذای محلی در گیلان پخته می‌شود.

به عنوان نمونه گیلانی‌ها تنها برای فصل زمستان حدود ۶۰ غذای محلی دارند.

“جشنواره آشپزی غذاهای گیلانی” در جوار عمارت کلاه فرنگی شهر رشت

باقلا قاتق غدای محبوب شمال ایران

میرزا قاسمی، نازخاتون، ترش تره، باقالاقاتوق، ماهی فویج ، فسنجان، اناربیج، غوره آویج، سیرقلیه،
گل در چمن، کال کباب تنها برخی از غذاهای محلی معروف استان گیلان است.

“جشنواره آشپزی غذاهای گیلانی” در جوار عمارت کلاه فرنگی شهر رشت

“جشنواره آشپزی غذاهای گیلانی” در جوار عمارت کلاه فرنگی شهر رشت

فراوانی سبزی و تنوع آب و هوا از جمله دلایل فراوانی غذاهای محلی در استان گیلان است.

قیمه رشتی

“جشنواره آشپزی غذاهای گیلانی” در جوار عمارت کلاه فرنگی شهر رشت

آب و هوای مساعد و خاک مرغوب گیلان مناسب پرورش انواع صیفی‌‌ها، میوه‌ها، حبوبات و غیره است.

گیلانی‌ها علاقه‌ی زیادی به خوردن ماهی شور دارند.

استان گیلان از نظر تنوع غذاهای محلی در ایران بین استان‌های دیگر در رتبه نخست قرار دارد.

“جشنواره آشپزی غذاهای گیلانی” در جوار عمارت کلاه فرنگی شهر رشت

غذاهای محلی گیلان از جمله جاذبه‌های توریستی گیلان است.

تنوع آب و هوایی، فراوانی سبزی و خشکبار علت اصلی متنوع بودن غذاهای محلی گیلان است.

برای رسیدن به قدرت ملی مناظره داخل حاکمیت الزامی است

برای رسیدن به قدرت ملی مناظره داخل حاکمیت الزامی است

محمود سریع‌القلم در نشست مرکز بررسی‌های استراتژیک نهاد ریاست‌جمهوری:

مناظره داخل حاکمیت الزامی است

 شاید کمتر نهادهای تحقیقاتی کشور به بررسی عمقی یک اجلاس بین‌المللی و یافتن راهبرد ایرانی از داخل آن پرداخته‌ باشند. روز گذشته «مرکز بررسی‌های استراتژیک نهاد ریاست‌جمهوری» از محمود سریع‌القلم به‌عنوان استاد دانشگاهی که دوره‌های متعددی در اجلاس اقتصادی داووس حضور یافته، دعوت کرده‌بود. او با توجه به آنچه در اقتصاد این روزهای جهان می‌گذرد، به راهبردهای افزایش قدرت ملی پرداخت. میهمانان این جلسه از نهادهای مختلف کشور و دانشگاهیان بودند و میزبان نیز حسام‌الدین آشنا، مشاور فرهنگی رئیس‌جمهوری بود. او در بخش راهبردهای افزایش قدرت ملی تأکید کرد که باید در مناظره‌های داخل حاکمیت به جمع‌بندی در مورد برخی موضوعات دست یافت تا جامعه از نزاع‌های داخلی فکری رها شود.

نگاهی به اجلاس داووس ٢٠١٥

محمود سریع‌القلم، استاد دانشگاه شهید بهشتی که بیش از ٢٠ سال است در جلسات دیپلماتیک کشور حضور دارد و هم عرض آن در جلسات بین‌المللی هم حضور داشته، در این جلسه به واشکافی اجلاس داووس ٢٠١٥ پرداخت. او توضیح داد در داووس امسال بیش از ٣٠٠ میزگرد در طول شش روز برگزار شد که وضعیت اقتصاد، سیاست و امنیت جهانی را از زوایای مختلف بررسی کرد، اما اجلاس امسال چند نکته متمایز‌کننده داشت؛ «اول، در جهان امروز منطقه‌گرایی جای جهانی‌شدن را گرفته ‌است و کشورها تلاش می‌کنند مشکلات منطقه‌ای خود را به صفر برسانند». حتی مشکلات مرزی نیز از این قاعده مستثنا نیست. نمونه آن چین یا کشورهای آمریکای لاتین و آمریکای مرکزی‌اند که با همسایگان خود مشکل مرزی دارند، اما تلاش می‌کنند حل این‌گونه مشکلات را به تعویق بیندازند؛ چون فعلا کشورها سرنوشت مشترک پیدا کرده‌اند و این موجب شده آنها به یکدیگر قفل شوند. دومین نکته متمایز‌کننده این دور از داووس از نظر سریع‌القلم «ارتباط مستقیم کیفیت حکمرانی و زندگی مردم است. اگر دولت‌ها و حاکمیت‌ها مسائل را به نحوی مدیریت ‌کنند که مردم و دستگاه‌های اجرایی به فناوری‌های جدید دسترسی پیدا کنند، کیفیت حکمرانی افزایش پیدا می‌کند». این استاد دانشگاه بر نکته دیگری نیز تأکید کرد: «مسائل کشورهای کهنی مانند ایران، چین، هند و... که درون پیچیده‌ای دارند و مسائل را تنها اقتصادی نمی‌بینند، ازهمین‌رو چنین کشورهایی باید تناقضات بین‌المللی را کاهش دهند و نهایت بهره‌برداری اقتصادی را از جهان ببرند». در مثال این موضوع اگر بخواهیم عددی بنگریم می‌توان از روسیه و چین نام برد. سریع‌القلم عدد تناقضات بین‌المللی چین را ١٥ و میزان بهره‌وری این کشور از جهان را ٨٠، دسته‌بندی کرد. 
در دیگر سو نیز روسیه قرار دارد که تناقضات بین‌المللی خود را به عدد ٤٥ رسانده و میزان بهر‌ه‌وری سیاسی‌اش از جهان عدد ٥٥ است. او در مثال دیگری نیز در مورد نگاه این دو کشور به جهان، به تجارت یک تریلیون دلاری چین با آمریکا اشاره کرد و گفت: «نگاه روسیه، پوتین و نزدیکانش دیگرگونه است. پوتین معتقد است کشوری را مدیریت می‌کند که از یک سو به دیگر سوی آن اختلاف زمانی هفت ساعته وجود دارد و صاحب هفت هزار کلاهک هسته‌ای است و سابقه امپراتوری دارد. به همین دلیل وقتی مستأصل می‌شود، جای دیگری از جهان را می‌گیرد، درحالی‌که این رفتار اکنون در جهان دیده نمی‌شود، اما چین به شکل دیگری در حال تسخیر جهان است».
خاورمیانه با کمترین سطح همکاری 
سریع‌القلم به هماهنگی و هم‌گرایی چشمگیر کشورها نسبت به سال‌های گذشته اشاره و یادآوری کرد براساس داده‌های آماری بالاترین درصد همکاری‌های دنیا در آسیا و کمترین آن در خاورمیانه است. ازهمین‌رو «کشورهای آسیایی به سمت همکاری‌های عمیق و در مرز هم‌گرایی حرکت می‌کنند. در این بین جالب است که کشورهای خاورمیانه با هم فقط شش درصد تبادل اقتصادی دارند، اما بالای ٩٠ درصد تبادلات اقتصادی خاورمیانه بیرون از منطقه انجام می‌شود. این باوجود تشابهات فرهنگی و دینی بسیار جای تامل دارد».
این استاد دانشگاه در بخش دوم سخنرانی خود با استفاده از تجربه کشورهای دیگر به راهبردهای افزایش قدرت ملی ایران پرداخت و تأکید کرد: «اکنون انرژی زیادی صرف ایجاد توازن سیاسی می‌شود و این تنها برای حفظ وضع موجود خوب است». او با اشاره به وضعیت اقتصادی همسایگان و مبادلات تجاری موجود گفت: «ما نیازمند اجماع ملی هستیم و همه کشورها از درون حاکمیت تصمیم گرفتند که پیشرفت کنند و به دنبال آن جامعه اقناع شده‌است»... «ما نیازمند اجماع بر سر مفاهیم هستیم که تفاوت یک دولت و دولت بعدی در اجرای سیاست‌ها باشد نه تفاوت در تعاریف و مصادیق». سریع‌القلم به موضوعی مانند عدالت اشاره و تأکید کرد باید به تعریف مشخصی در مورد این‌گونه مضامین دست پیدا کنیم تا همیشه چنین اختلافات فکری و فلسفی و اجتماعی را نداشته باشیم. او یادآوری کرد: «به نظر می‌رسد ما از نزاع‌کردن با یکدیگر لذت می‌بریم». این استاد دانشگاه تأکید کرد: «در شرایط فعلی مناظره‌های داخل حاکمیت الزامی است و نیازی به علنی‌شدن این همه درگیری نیست و باید با مناظره‌های داخل حاکمیتی به جمع‌بندی دست پیدا کنیم».
قوه مقننه، قوه کلیدی است
این استاد دانشگاه تأکید کرد برای بهره‌برداری اقتصادی از جهان فعلی باید مسائل درونی کشور را رفع کرد. «باید توازنی بین توانمند‌سازی داخلی و قدرت خارجی برقرار کرد، نمی‌توان سالانه ١٧ هزار کشته در جاده‌ها داد و از قدرت خارجی حرف زد. اگر مدیریت داخلی نکنیم، قدرت ایران را برای ٢٠ سال آینده از دست می‌دهیم».
او ادامه داد: «حاکمیت‌ها برای مدیریت کشور باید لایه‌هایی باز کنند، چون جامعه متنوع و متکثر است. باید نوعی پذیرش عمومی از آدم‌ها و گرایش‌های مختلف در جامعه ایجاد شود تا آنها بتوانند در جامعه نقش داشته باشند». سریع‌القلم در این نشست بر نقش قوه مقننه به‌عنوان یک قوه کلیدی تأکید کرد که می‌تواند در حل‌وفصل مسائل جاری کشور قوانین مناسب تصویب کند. این استاد دانشگاه نشست خود را با این سؤال کلیدی هدایت کرد که کدام‌یک از کشورهای همسایه از پیشرفت و رشد اقتصادی ایران خوشحال خواهند شد؟ 
سؤالی که بد نیست با نگاهی به نقشه همسایگان به پاسخ آن بیندیشیم. 

هواپیماهای آینده چگونه خواهند بود؟

احتمالا در آینده با دید محدود از پنجره های کوچک هواپیما خداحافظی خواهیم کرد. چندین طرح مفهومی دید پانوراما برای مسافران در هواپیما را مد نظر قرار داده اند.

 در گذشته ای دور، احتمالا پیش بینی مردم درباره هواپیماها این گونه بوده است: در هواپیماهای آینده تلویزیون های کوچک روبروی مسافران قرار خواهند گرفت که می توان در آنها فیلم تماشا کرد، بازی های ویدیویی انجام داد و نوشیدنی سفارش داد. مردم قادر خواهند بود بلیت هواپیمای خود را در خانه پیش از ورود به فرودگاه خریداری کنند. افراد دستگاه های کوچکی را به همراه خواهند داشت که آنها را به تمامی اطلاعات مد نظرشان متصل خواهد کرد. در مواجه با چنین پیش بینی هایی مردم تقریبا به طور قطع این گونه واکنش نشان داده اند: خدای من! پرواز در آینده عالی و بی نقص خواهد بود و هیچ کس شکایتی درباره آن نخواهد داشت!

امروز ما در دنیایی به سر می بریم که آن پیش بینی ها محقق شده اند اما همچنان هیچ کس تجربه پرواز را عالی و بی نقص عنوان نمی کند. در نتیجه، پیش بینی ها درباره تجربه سفرهای هوایی و پرواز با هواپیماهای آینده همچنان داغ و جالب توجه هستند. در ادامه برخی از ایده های مفهومی و طراحی های هواپیماهای آینده که بسیار جذاب هستند را ارائه می کنیم.

بازی های هولوگرافیک

فیلم ها و نمایش های تلویزیونی احتمالا بهتر از آن چه امروز شاهد هستیم، نخواهند بود. از این رو، نوآوری در زمینه سرگرمی های حین پرواز مورد توجه است. شرکت ایرباس شکل گیری "منطقه تعامل" جایی که مسافران در آن می توانند از انجام بازی های مجازی لذت ببرند را ارائه کرده است.

در این مکان می توانید از انجام بازی هایی مانند تنیس، بیسبال و حتی گلف به صورت مجازی لذت ببرید. اگر تمایلی به تماشای تلویزیون و نشستن روی صندلی ندارید "منطقه تعامل" گزینه سرگرمی فوق العاده ای محسوب می شود.

صندلی های خود تمیزشونده

همانند هواپیماها، نیازی نیست از چگونگی کارکرد دقیق صندلی های خود تمیزشونده اطلاع داشته باشیم. به گفته ایرباس، صندلی هواپیماهای آینده این شرکت با الهام از برگ های گیاه نیلوفر آبی که آب به همراه آلودگی ها از روی آنها به پایین لیز می خورند، شکل خواهند گرفت.

پیله های هوایی

شرکت انگلیسی فکتوری دیزاین طرح نوآورانه صندلی های پیله ای را ارائه کرده است. بر اساس این طرح صندلی های مسافران به شکل غلاف هایی روی یکدیگر به صورت دو طبقه قرار می گیرند که نه تنها امکان افزایش صندلی های هواپیما را می دهد بلکه مسافران بر فضای شخصی خود بدون ایجاد مزاحمت برای مسافران دیگر و یا از سوی آنها کنترل خواهند داشت.

شارژ تلفن همراه با سایه‌بان پنجره خورشیدی

نیاز به پریز برق در هواپیما می تواند با یک نوآوری جالب توجه برطرف شود. سایه‌بان های پنجره هواپیما که به پنل های خورشیدی و درگاه یواس‌بی مجهز شده اند می توانند نیاز به برق برای شارژ دستگاه های قابل حمل مانند تلفن همراه را پاسخگو باشند.

انتقال بارهای سبک به صورت خودکار به داخل هواپیما

شرکت ایرباس آینده ای را ترسیم می کند که در آن کیف و یا چمدان کوچک خود را داخل یک صندوق قرار داده و این صندوق به صورت خودکار به محفظه بار بالای سر مسافر در صندلی تعیین شده برای وی منتقل می شود. این ویژگی می تواند سرعت سوار شدن به هواپیما را افزایش دهد و فضای بار بالای سر مسافران را هرچه بهتر مدیریت کند.

دید پانوراما

احتمالا در آینده با دید محدود از پنجره های کوچک هواپیما خداحافظی خواهیم کرد. چندین طرح مفهومی دید پانوراما برای مسافران در هواپیما را مد نظر قرار داده اند. طرح مفهومی اسکار وینالس برای AWWA-QG Progress Eagle و طرح های ایرباس برای ارائه دید پانوراما در هواپیماهای مفهومی خود از آن جمله اند.

پروازهای فراصوت

در آینده ای نه چدان دور شاید پروازهای بین کشورها با هواپیماهای فراصوت یک قدم به واقعیت نزدیک‌تر شود. ناسا به همراه شرکت لاکهید مارتین روی پروژه هواپیمای فراصوت کار می کنند که می تواند دیوار صوتی را بشکند در شرایطی که صدای ناشی از آن را نیز خفه می کند. ایرباس نیز روی هواپیمایی که می تواند فاصله بین لس آنجلس، آمریکا تا توکیو، ژاپن را در شش ساعت طی کند، کار می کند. در شرایطی که شرکت های هواپیماسازی پروازهای فراصوت زیرمداری را مد نظر قرار داده اند، برخی کارشناسان زمانی را پیش بینی می کنند که طی سه ساعت یا کمتر به هر نقطه از جهان سفر خواهید کرد.

پنجره های هوشمند

ایرباس پروژه پنجره های هوشمند را دنبال می کند. فرض کنید بر فراز برج ایفل در حال پرواز هستید و می توانید آن را از پنجره هواپیما مشاهده کنید. تمام کاری که باید انجام دهید لمس جایی است که برج ایفل روی پنجره شما ظاهر می شود و برخی اطلاعات مرتبط مانند ارتفاع و این که چه زمانی ساخته شده است نیز نمایان می شوند.

فقر چیست؟ و فقیر کیست؟(نسل آینده را فقیر تربیت نکنیم)

فقر چیست؟ و فقیر کیست؟(مقاله ای پر مغز که قابل تحسین است)
معنای جدید فقر چیست؟

نسل فردای ایران را فقیر تربیت نکنیم!

در ادبیات جدید توسعه، فقیر به کسی گفته می شود که از قدرت انتخاب کمتر و محدودتری در زندگی برخوردار است... باید کاری کنیم تا وقت بچه ها به جای آنکه در راه تجلیل دیروز تلف شود، صرفِ تحلیل امروز و ترسیم فردا گردد و از رؤیاپردازی و ابراز وجود در کلاس خجالت نکشند.

*مرتضی نظری
پژوهشگر آموزش و پرورش و توسعه انسانی

تغییر مفهوم فقر؛ فقر قابلیتی    
در ادبیات جدید توسعه، فقیر به کسی گفته می شود که از قدرت انتخاب کمتر و محدودتری در زندگی برخوردار است.

تعریف رایجی که تاکنون از فقر ارائه شده، فقر اقتصادی بوده یعنی به کسی فقیر گفته می‌شد که از درآمد کمتری برخوردار باشد و البته این تعریفی محدود از فقر است. اما به همان نسبت که طی پنجاه سال گذشته در مفهوم توسعه تغییراتی ایجاد شده، معنای فقر نیز با دگرگونی و سیر تطوری همراه بوده است. توسعه از نگاه صرفاً اقتصادی و مبتنی بر تولید ناخالص داخلی (GDP)، به توسعه سیاسی و فرهنگی و تازه تر به توسعه انسانی متمایل شد تا جایی که برنامه های توسعه کشورها را زمانی موفق می دانند که به کاهش فقر بیانجامد. به همین نسبت ما امروز با تحول در مفهوم فقر مواجهیم.

امروز مفهوم فقر دیگر با فقر درآمدی و فقر معیشتی برابر نیست و از فقر فرهنگی، فقر انسانی و در دهه اخیر از "فقر قابلیتی" سخن در میان است. تعبیر اخیر از فقر را "آمارتیاسن" برنده جایزه نوبل اقتصاد مطرح کرده و نظر او و همکارانش به شاخص کاملتری برای سنجش توسعه انسانی کشورها تبدیل شده است.

فقیر به شکل ساده و در معنای جدید کسی است که؛  

- دچار بی سوادی و تبعیض های جنسیتی است و به بهداشت و تغذیه سالم دسترسی ندارد.
- نمی تواند از لذت مطالعه بهره مند باشد و علاوه بر نگرانی از نداری، نگرانی های به مراتب بزرگتری همچون ترس از آینده با او همراه است.
- این فرد شاید پول و درآمد کافی هم داشته باشد اما از حضور در فعالیت های اجتماعی شرم دارد و یا عرصه مشارکت اجتماعی بر او تنگ است.

اگرچه درآمد پایین، یکی از اضلاع فقر قابلیتی محسوب می شود اما هرگز گویای همه ابعاد آن نیست. داشتن درآمد، رافع همه نیازها نیست. چیره شدن بر نارسایی های زندگی پیچیده امروز صرفاً با درآمد بیشتر ممکن نیست چه بسا با داشتن پول نتواند این نیازها را برطرف کند.

دولتها و ساختارهای اقتصادی و سیاسی که برای نجات شهروندان خود از چنگال فقر، توجه و تمرکز خود را بر افزایش سطح درآمدی مردم معطوف کرده اند، کار اساسی به پیش نبرده اند چرا که زمینه تولید فقر را نشانه نرفته اند. چه بسا کشورهای نفتی که توانسته اند بر فقر درآمدی عموم اقشار غلبه کنند اما فقر قابلیتی همچنان سایه سیاه خود را بر سپهر جامعه و زندگی مردم گسترانده است.

جان کلام اینکه:
- شهروندی که حق اظهار نظر ندارد، فقیر است.
- کسی که قادر به دفاع از حق خود نیست، فقیر است.
- شهروندی که از دسترسی آزاد به اطلاعات محروم باشد، فقیر است.
- شهروندی که به دلیل جنسیت خود از حقوق برابر اجتماعی محروم می ماند، فقیر است.

و اما عریان ترین جلوه "فقر قابلیتی" این است که فرزندانی که در طبقه محروم جامعه متولد می شوند، از فرصت های اجتماعی همسالان خود در طبقات متوسط و مرفه محروم  باشند.

فرصت های برابر و دسترس پذیری عادلانه امکانات آموزشی
یکی از راه حل ها برای فائق آمدن بر فقر قابلیتی، فراهم آوردن فرصت های برابر و دسترس پذیری عادلانه امکانات آموزشی برای همه دانش آموزان است. توجه به فرصت های عادلانه و برابر آموزشی نه یک شعار که یک راهبرد کارآمد است. گالبرایت(Galbraith) می گوید: "هیچ جامعه تحصیلکرده ای فقیر نیست و هیچ جامعه بی سوادی ثروتمند نیست، شاید فقر و بی سوادی بالاترین روابط علی را داشته باشند."

پژوهش های انجام شده بر روی داده های بیش از 50 کشور که توسط سیلوستر (Sylwester) در سال 2002 پیرامون تأثیر مخارج آموزشی بر نابرابری انجام شد، به این نتیجه رسید که آموزش عمومی به ازای هر محصل، به کاهش نابرابری و نرخ فقر کمک کرده است.

در پژوهش میدانی دیگری که در گستره چندین کشور انجام شده است، مشخص شده که هرچه فرصت ها و امکانات آموزشی نابرابر توزیع شوند و دسترسی کم درآمدها و پردرآمدها به آموزش، دچار شکاف بزرگتری شود، نابرابری درآمدها نیز افزایش خواهد یافت. به تعبیر ساده، آموزش و دسترسی برابر همگان به فرصت های آموزشی توان افراد را برای مقابله با شرایط دشوار زندگی بالا می برد.

اجرای عدالت آموزشی به ویژه در مناطق محروم، افراد را از وجود فرصت های شغلی و امکان کار و فعالیت در سایر نقاط آگاه می کند و شاید مهمتر این باشد که کودکان طبقه محروم و نیمه برخوردار در صورت توسعه عادلانه امکانات و فرصتهای آموزشی، قابلیت های بالاتری کسب می کنند تا به شکل پایدارتری از شوره زار فقر خارج شوند.

بهترین کمک به توسعه عدالت آموزشی و کاهش فقر، در کنار اعطای فرصت های برابر آموزشی به همه فرزندان ایران شاید این باشد که آموزش و پرورش باید کمک بیشتری به دانش آموزان برای کشف قابلیت های خودشان نماید.

مدارسِ توانمندساز

تفاوت ظریف توسعه انسانی با الگوهای پیشین توسعه (اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و ...) را دکتر وحید محمودی ( که یک توسعه پژوه است) در مقاله ای در دو واژه تعریف کرده است: "رسیدنِ" فرد به جای "رساندنِ" او.

در "رسیدن"، قابلیت فرد، نقش اصلی را دارد و در "رساندن"، دخالت اراده های غیر. بدیهی است که تمام لذت کوهنورد مسیریست که خود و با قابلیتهای خود پیموده است.  

تا سال های مدید عادت این بود که تا سخن از فقر به میان می آمد، بی پولی و خانواده های آلونک نشین به ذهن متبادر می-شد اما امروز اگرچه آلونک نشینی از مظاهر آشکار فقر است اما منبع و منشأ فقر را در کنار سایر علل و عوامل اجتماعی و سیاسی باید در نظام آموزشی جست و جو کرد که شهروندان فردا را متوجه ثروت بکر انسانی، توانمندی های شگفت انگیز و قابلیت های درونی خود نمی کند. فرد فقیر به فرض آنکه در خانواده ای بی پول و کم درآمد هم متولد شده باشد اما محکوم به فقیر ماندن نیست! او به مدد امکانات و فرصتهای برابر در "مدارس قابل و توانمند ساز" می تواند بر فقر خویش غلبه کند و سرنوشتی متفاوت برای خود رقم بزند.

در خانواده بزرگ فرهنگیان کشور ظرفیتهای بسیار شگفتی وجود دارد اما به همان اندازه که آموزش و پرورش یک دستگاه پهن پیکر دولتی است، با موانع و مسائل عدیده و بعضاً تاریخی هم مواجه است و هیچ گاه بضاعت و منابع موجود در آن به پای انتظارات جامعه نمی رسد.
گذشته از اینها، دلسوزان تعلیم و تربیت کشور هرگز ضربه های خسارت بار سالیان گذشته را که از نتیجه طرح های شتابزده ای مانند تغییر نظام آموزشی به 3-3-6 و گسیل داشتن نیروهای خدماتی، آبدارچی و راننده به کلاس درس به عنوان معلم مقطع ابتدایی! به نظام آموزشی کشور وارد شد، فراموش نخواهند کرد. آموزش و پرورش نیاز به کمک دارد تا بر فقر منابع خود فائق آید و معلمان را که در زمره محبوب ترین مشاغل و صنوف اجتماعی کشور هستند، از دغدغه های بدیهی معاش فارغ سازد.

نقطه آغاز این تغییر سرنوشت، اعطای یک رمز عبور به فرد است!

آموزش و پرورش باید بتواند زمینه رویش فقر را در سرزمین استعدادهای بچه ها از بین ببرد. فقر در کنار ریشه های ساختاری و خرد و کلان خود، ریشه های ذهنی هم دارد که با پرورش قابلیتهای درونی و نیروی مغزی دانش آموزان می توانیم کمک کنیم تا شخصیت هایی توانمندتر و شهروندانی موفق تر برای فردای ایران باشند. پرسش اینجاست که از این یکصدوپانزده هزار مدرسه ایران، چند نفر شخصیت و چهره در مقیاس امیرکبیر، پروفسور سمیعی، ستارخان، بهمن بیگی یا شهید بابایی در آینده خواهیم داشت؟ آیا أصلا چنین انتظاری از دستگاه تعلیم و تربیت منطقی است؟

شاید سهم آموزش و پرورش در کاهش فقر همین باشد که فرمان تعلیم و تربیت کمی هم به سمت خوداتکایی بچرخد.

اگر می خواهیم شهروندان فردای ایران دچار فقر قابلیتی نباشند، باید از همین حالا سکانداران نظام آموزش و پرورش رسمی ایران به جای تربیت نسلی بله قربان گو و پیروِ محض، به دنبال نسلی خلاق، آزاد اندیش و مسول باشند. یادگیری که ارتباطی با واقعیت زندگی نداشته باشد و یادگیرنده را با محتوای آموزشی درگیر نسازد، راه به جایی نمی برد.

همه ما باید ظرفیتهای درون بچه‌ها را غنی‌سازی کنیم. اگر این هسته مرکزی بارور شود محصولی می دهد که آن را توسعه، پیشرفت، ترقی یا وصفی از این قبیل می‌نامند. این غنی‌سازی را باید فراتر از غنی سازی هسته ای دانست. در این غنی سازی خبری از آب سنگین و کیک زرد و سانتریفیوژ نیست. در این غنی‌سازی، استعدادهای نوجوانان و شکوفا شدن آنها در میان است. اگر این استعدادها مجال بروز نیابند، سایر منابع کشور هم آنچنان که باید، به بهره برداری نمی‌رسد. امروز سرمایه انسانی همان قدر اهمیت دارد که در دهه‌های پیش سرمایه فیزیکی و تولید ناخالص. فراموش نکنیم بهترین سال‌های رشد و بالندگی فرزندان این کشور در اختیار مدارس است و اگر نگرش غالب این باشد که تربیت بچه‌ها در جهت شکل‌گیری شخصیت آزاد و متکی به خود و کوشنده و خردورز در آنان باشد، در آینده نزدیک وضعیت ایران بسیار متفاوت از جایگاه امروزش در مقایسه با همسایگان خود خواهد بود.

تقدیس گذشته یا ترسیم آینده؟

باید کاری کنیم تا وقت بچه ها به جای آنکه در راه تجلیل دیروز تلف شود، صرفِ تحلیل امروز و ترسیم فردا گردد.

همه باید کمک کنیم تا بچه های مدرسه به جای تقدیس گذشته به ترسیم آینده بنشینند و از رؤیاپردازی و ابراز وجود در کلاس خجالت نکشند.

بچه‌های امروز سیاهی لشکر نیستند بلکه لشکریان توسعه و رهبران فردای ایران اند. ریشه فقر قابلیتی در تفکری است که جمعیت میلیونی دانش‌آموزان ایران را پیاده نظام سلایق خود فرض کند.
گاهی ما در مدارس، ناخواسته بذر فقر را در ذهن دانش آموزان می‌نشانیم و نتیجه اش کسانی می شوند که در زندگی علیرغم مدرسه دیدن، اما درمانده و ناتوان هستند.

ما آموزش و پرورشی می خواهیم که ذهن یادگیرندگان خود را ثروتمند سازد نه اینکه ناخواسته فرزندان ایران به ویژه کسانی را که به لحاظ اقتصادی فرودست هستند، در برابر محرومیت ها و تبعیض ها مطیع و قانع بارآورد! راه حلی که من عجالتاً آن را تحت عنوان "آموزش و پرورشِ قابلیت محور" می نامم.

قضیه خیلی ساده است: فارغ التحصیلان مدارس و نیز دانشگاهها احساس بی کارکردی می کنند، توان کاریابی و کارآفرینی ندارند، چون روی قابلیت های آنها کار نشده و کمتر از مهارت برخوردار هستند.

تأمل!
با تقدیم بهترین شادباش ها در هفته معلم به فرهنگیان عزیز و صبور کشورمان و با آرزوی ترمیم و بهسازی عاجل اقتصاد آموزش و پرورش، بیان "ویژگی های آموزش و پرورش قابلیت محور" را به مجال دیگری می‌سپاریم و تا آن هنگام، سخن را با خبر چندی قبل رسانه‌ها به پایان رسانده و خوانندگان محترم را به تأمل در این عبارت پایانی دعوت می نمایم:  "به گزارش مرکز ملی آمار ایران 97.5 درصد بیکاران کشور، باسوادند

مغز انسان و رازهای که هنوز حل نشده

رازهای حل نشده دهگانه از مغز انسان

در شناختی که از بدن انسان به دست آورده‌ایم، اکثر آنچه هنوز قادر به درک آن نیستیم به مغز ما باز می‌گردد. سؤالات زیادی از مرگ و زندگی، آگاهی و خواب و احساس وجود دارد که هنوز جوابی برایشان یافت نشده است. همراه زومیت باشید با رازهایی از ذهن انسان.

10. هوشیا ری

هنگامی که از خواب بیدار می‌شوید و با صدای پرندگان و پرتوی نور خورشید متوجه صبح و شروع روزی جدید می‌شوید و با حسی از تازگی برنامه‌ی روزانه‌ی خود را شروع می‌کنید، در‌ واقع شما نسبت به اطراف خود آگاه شده‌اید. پدیدار شدن آگاهی در مغز یکی از پیچیده‌ترین موضوعاتی است که دانشمندان علوم اعصاب و مغز را درگیر خود کرده است. اینکه چه فرآیندهایی در مغز منجر به آگاهی و درک از اطراف می‌شود لیست بلندی از سؤالات را در برابر دانشمندان قرار داده است.

9. سرمازیستی

شاید زندگی ابدی ممکن نباشد اما فرآیندی به نام سرمازیستی ممکن است قادر به بخشیدن جانی دوباره به مردگان باشد. با اختصاص هزینه‌ای مراکز سرما زیستی مانند بنیاد افزایش زندگی Alcor در آریزونا اجساد را در مخازنی از نیتروژن مایع در سرمای ۱۹۵ درجه‌ی سانتیگراد نگهداری می‌کنند، به این امید که در آینده علم به جایی برسد که زندگی به این بدن‌ها باز گردانده شود و شاید بیماری‌های لاعلاج آن‌ها نیز درمان شود.

جسد افسانه‌ی بیسبال تد ویلیامز در این مرکز نگه داری می‌شود، او را به صورت معکوس و ایستاده روی سر در محفظه‌ی نیتروژن مایع قرار داده‌اند تا اگر نشتی در مخزن به وجود آمد مغز تا آخرین مرحله در مایع سرد باقی بماند. تاکنون هیچ فردی از سرمازیستی احیا نشده است زیرا تکنولوژی لازم برای این کار وجود ندارد. اگر ذوب یخ‌ها در دمایی غیر مناسب انجام شود سلول‌های بدن مانند تکه‌های یخ خرد خواهند شد. آیا می‌توان مغز انسان را برای زمان طولانی خاموش نگه داشت؟ آیا روشی وجود دارد که بتوان جلوی فساد مغز پس از مرگ را گرفت و پالس‌های الکتریکی را به مغز خاموش شده باز گرداند؟

8. مرگ

چرا زندگی ابدی را فقط در فیلم‌ها می‌توان دید؟ چرا انسان پیر می‌شود؟ انسان با سیستم دفاعی پیشرفته‌ای در برابر بیماری‌ها و آسیب‌ها به دنیا می‌آید، اما این مکانیزم در برابر مشکلات ناشی از گذر زمان کمکی از خود نشان نمی‌دهد، گویا بدن انسان به دشمن خود بدل می‌شود. با گذر عمرمکانیزم‌های تعمیر بدن فعالیت کمتری نشان می‌دهند، مفاصل تحلیل رفته و عضلات انعطاف خود را از دست می‌دهند تا جایی که مرگ به سراغ انسان می‌آید. چرا انسان با مرگ روبرو می‌شود؟ دو دیدگاه در این باره وجود دارد:

مانند سایر ویژگی‌های انسانی مرگ بخشی از ژنتیک انسان است که در راستای انتقال ژن به نسل بعد و تکامل نژاد بشر به وجود می‌آید.
مرگ دلیل خاصی ندارد بلکه بر اثر آسیبی که به سلول‌ها در طول عمر فرد وارد می‌شود به وجود می‌آید.
ممکن است نتوان جلوی مرگ را گرفت اما آیا نمی‌توان طول عمر را افزایش داد، آیا نخواهیم توانست چند برابر نسل‌های گذشته زندگی کنیم؟ آیا آن چیزی که ما را به سوی مرگ پیش می‌برد، مغز ما است؟

7. اخلاقیات، زاییده‌ی فطرت یا اکتساب

آیا افکار و شخصیت ما توسط ژن‌ها کنترل می‌شوند یا زاییده‌ی محیط و شرایطی است که در آن قرار می‌گیریم؟ در جوامع علمی بحث‌های طولانی پیرامون این موضوع صورت گرفته است، امروزه دانشمندان به شواهد معتبری دست یافته‌اند که دخالت هر دو عامل را در رفتار انسانی مطرح می‌کند.

در حالی که بسیاری ازصفات انسانی که ما کنترل کمی روی آن‌ها داریم از ژن‌های نیاکان‌مان به ارث رسیده‌اند اما بسیاری از رفتارها حتی ناخودآگاه می‌تواند از محیط و تأثیری که جامعه‌ی همسالان در گذشته بر ما داشته‌اند به وجود آمده باشد. سؤالی که مطرح می‌شود این است که در هر دو صورت چگونه می‌توان در این رفتار تغییر ایجاد کرد؟

6. خنده

خنده یکی از رفتارهای کمتر درک شده‌ی انسان است. دانشمندان دریافته‌اند که در طول یک خنده‌ی خوب سه بخش از مغز فعال می‌شود؛ بخش تفکر که به درک لطیفه کمک می‌کند، منطقه‌ای که حرکت عضلات در طول خنده را کنترل می‌کند و منطقه‌ای حسی که احساس تزلزل و شادی را به وجود می‌آورد. اما با تمام این اوصاف هنوز دلیل اینکه چرا ما حتی هنگامی که فیلم ترسناکی می‌بینیم به یک جوک بی مزه واکنش نشان می‌دهیم مشخص نشده است. برخی از پژوهشگران خنده را پاسخ ذهن به وقایعی می‌دانند که بر خلاف انتظارات متعارف پیش می‌روند. به عقیده‌‌ی آنان خنده عملی است که به دیگران نشان می‌دهد آن عمل یا داستان مفهومی به نام طنز و حسی مفرح را انتقال داده است. اما چرا باید این کار را انجام دهیم؟ تنها چیز حتمی این است که خنده باعث می‌شود حال بهتری پیدا کنیم.

5. خط حافظه

فراموش کردن بعضی از تجربیات سخت است، آخرین خداحافظی یا بویی آشنا. چگونه این تصاویر همچون فیلم در ذهن ما نقش می‌بندد؟ با استفاده از تکنیک‌های تصویر برداری از مغز، دانشمندان به بررسی مکانیزم ایجاد خاطرات و ذخیره‌سازی اطلاعات در مغز پرداخته‌اند.

آخرین تحقیقات نشان می‌دهد که منطقه‌ای به نام هیپوکامپوس در قشر خاکستری مغز احتمالاً به عنوان مسئول نگه‌داری و بازیابی خاطرات عمل می‌کند. اما این منطقه بسیار پیچیده فعالیت می‌کند، خاطرات واقعی و غیر واقعی هر دو منطقه‌ی مشابهی از مغز را فعال می‌کنند، آیا منطقه‌ی مورد نظر همان جعبه‌ی سیاه مغز انسان است؟ آیا راهی وجود خواهد داشت که بتوان خاطرات واقعی را از قشر مغز بیرون کشید؟ آیا می‌توان خاطرات را برای همیشه نابود کرد؟ آیا می‌توانیم دانسته‌هایمان را از انسانی به انسان دیگر انتقال دهیم؟

4. ساعت بایولوژیکی

در منطقه‌ای از هیپوتالاموس مغز قسمتی به نام Superchiasmatic Nucleous یا ساعت بایولوژیکی قرار گرفته است. این قسمت برنامه‌های بدن را با ریتمی ۲۴ ساعته تنظیم می‌کند. مشهود ترین اثر ساعت بایولوژیکی ریتم شبانه روزی خواب و بیداری است، علاوه بر آن برنامه‌ریزی زمان هضم غذا، تنظیم درجه‌ی حرارت بدن، فشار خون و تولید هورمون‌های مختلف نیز به ساعت بایولوژیکی مرتبط است.

محققان دریافته‌اند که شدت نور می‌تواند با ترشح هورمون ملانونین این ساعت را عقب یا جلو بکشد. تحقیقات زیادی سعی دارند با کمک مکمل‌های ملاتونین از بهم خوردن ساعت بایولوژیکی در سفرهای هوایی جلوگیری کنند. اما چگونه از گوشت و خون چنین مکانیزمی در مغز ما به وجود آمده است؟ به غیر از تأثیرات محیط هنوز چگونگی عملکرد این سیستم برای انسان رازی سر به مهر باقی‌مانده است.

3. درد فانتوم

حدود ۸۰ درصد از افرادی که عضوی از بدن خود را از دست می‌دهند در آن منطقه احساساتی شبیه گرما، خارش، فشار و درد را تجربه می‌کنند. این پدیده‌ی شناخته شده به نام اندام خیالی معروف است. چگونه از عضوی که از دست رفته است احساسی به وجود می‌آید؟

یک فرضیه اینگونه توضیح می‌دهد که اعصاب منطقه‌ی از بین رفته با ایجاد ارتباطاتی جدید به نخاع سیگنال‌هایی را ارسال می‌کنند که اگر آن منطقه هنوز وجود داشت این سیگنال‌ها را انتقال می‌داد، فرضیه‌ی دیگر احتمال می‌دهد که مغز برای حالتی که تمام اندام‌ها در جای خود باشند برنامه‌ریزی شده است و قطع آن قسمت باعث اختلال در عملکرد مغز شده است؛ این به آن معنا است که مغز نقشه‌ای از تمام اجزای بدن را در خود ذخیره کرده است و همه چیز را می‌شناسد. اما مغز تا چه حد بر بدن کنترل دارد؟ آیا روزی انسان می‌تواند کنترل تمامی اجزای حیاتی بدنش را در اختیار بگیرد؟

2. خواب

ما در حدود یک چهارم از عمر خود را در خواب سپری می‌کنیم اما هنوز از دلایل و چگونگی آن به خوبی اطلاع نداریم. دانشمندان خواب را جزئی حیاتی از زندگی پستانداران می‌دانند، بی‌خوابی به نوسانات خلقی، توهم و در موارد شدید حتی به مرگ منجر می‌شود. دو مرحله در خواب وجود دارد، حرکات غیر سریع چشم (NREM ) که طی آن مغز فعالیت متابولیک بدن را کاهش می‌دهد و حرکت سریع چشم (REM) که طی آن فعالیت مغز افزایش می‌یابد. بعضی از دانشمندان معتقدند که خواب NREM به بدن استراحت می‌دهد و همانند خواب زمستانی حیوانات باعث نگه‌داری انرژی می‌شود، اما خواب REM مرحله‌ای است که ما رؤیا می‌بینیم و با خاطراتمان مرتبط است.

1. رؤیاهایی شیرین!

از هر کسی بپرسید که رؤیاها چگونه به وجود می‌آیند جوابی متفاوت به شما خواهد داد، این حقیقت به این علت رخ می‌دهد که هنوز کسی نمی‌داند رؤیاها چگونه و از کجا به وجود می‌آیند. یک احتمال این است که خواب دیدن به علت تمرینات مغزی که با تحریک سیناپس‌های بین سلول‌های مغز همراه می‌شود به وجود می‌آید، اما نظریه‌ی دیگر این است که انسان در باره‌ی آرزوها، احساسات و وظایفی که در طول روز مغز به آن توجه لازم را نشان نداده رؤیا می‌بینند و این فرآیند می‌تواند به استحکام افکار و خاطرات منجر شود. به طور کلی دانشمندان بر این نکته توافق دارند که خواب دیدن در طول مرحله‌ی REM صورت می‌گیرد، اما برای این سؤال که این رؤیاها از کجا و چگونه می‌رسند و آیا تمامی آن‌ها زاییده‌ی مغز ما است هنوز جواب روشنی وجود ندارد.